Niemiecki nazwy


Zawody
Właściwie to nazwy zawodów wpisane w róznego rodzaju metryki zazwyczaj nie sprawiają większego problemu. Większość słowników (w tym Internetowe) zazwyczaj zawiera takie słowa jak tkacz, kowal itd. które to zawody nie należą już do najpopularniejszych.
Przy rozpoznawaniu zawodów przydać się może chociaż podstawowa znajomość języka niemieckiego. Niejednokrotnie bowiem nazwa zawodu - mimo, że zapisana jako jedno słowo - jest zlepkiem dwóch słów, np. Webermeister to mistrz tkacki (weber - tkacz, meister - mistrz).
Jedyną grupą zawodową, z którą do niedawna miałem problemy byli chłopi, a szczególnie pojawiający się wielokrotnie Häusler. Tutaj większość słowników albo się poddaje albo podsuwa absolutnie niewłaściwe skojarzenia. O pomoc zwróciłem się do znajomego historyka i na podstawie otrzymanych informacji przygotowałem poniższe zestawienie "kategorii" chłopów.
Niemiecka nazwa Polska nazwa Stan posiadania/Komentarz
Ackerbauer siedlak, kmieć 20-30 ha
Gärtler zagrodnik, nie ogrodnik! 10-15 ha
Häusler chałupnik 5-7 ha
Zazwyczaj taki Häusler musiał pracować jako robotnik najemny u bogatszych gospodarzy, bądź jako robotnik dniówkowy (Taglöhner)
Kleinhäusler "mały" chałupnik chałupa z ogrodem
Taglöhner robotnik dniówkowy  
Inleute (Inmann, Inwohner, Einwohner) komornicy Najniższa klasa mieszkańców wsi: nie mieli własnych domów, więc mieszkali u innych gospodarzy i pracowali jako parobkowie, robotnicy najemni (dniówkowi) lub robotnicy fabryczni w mieście.
Auszügler(in)
Ausgedingler(in)
wymownicy "Emerytowani" rodzice gospodarza gruntu żyjący "na wymowie" w swoim dawnym gospodarstwie.
Z tego co zauważyłem wygląda, że część ksiąg (a właściwie wpisujący w nie ludzie) trochę upraszcza tą tabelę i jako Häusler zapisywano osoby mające albo mały kawałek albo wogóle nie posiadające ziemi (a tylko chałupę).


Imiona
Niemieckie odpowiedniki polskich imion zazwyczaj są łatwe do rozszyfrowania. Tym bardziej, że większośc z nich brzmi dokładnie tak samo (np. Anna) lub ma tylko kilka drobnych zmian względem naszych imion (np. Thomas, Josef).
Istnieje jednak kilka imion, które nijak nie można rozszyfrować bez odpowiedniej wiedzy. Dobrym przykładem jest Hedwig, czyli Jadwiga. Stąd przydatnymi mogą się okazać tablice imion. Można je znaleźć klikając na link Tablica imion niemieckich. Jeżeli znasz jakieś imię, którego brakuje w zestawieniu to bardzo proszę o jego dodanie, chociażby poprzez ten link: Formularz dodawania imion do słownika.

Miejscowości
Podobnie do imion nazwy miejscowości są zazwyczaj podobne albo przynajmniej podobnie brzmią np. Aleksandrowice to Alexanderfeld, Bielsko to Bielitz itd., ale jest też sporo miejscowości o całkowicie innych nazwach np. Hałcnów to Alzen. Istnieje conajmniej kilka dróg znalezienia niemieckiego odpowiednika. Pierwszy to skorzystanie z zestawień w Internecie. Drugi to skorzystanie ze starych książek telefonicznych, czy innych materiałów pisanych. Ale wydaje się, że najlepszą metodą jest zdobycie mapy terenu z tamtego okresu. Ma to również tę przewagę, że niektóre miejsca połączyły się na przestrzeni ostatnich dziesięcioleci i dawna nazwa (i jej niemiecki odpowiednik) już nie istnieją. Wtedy trudno go znaleźć w jakimkolwiek żródle pisanym oprócz odpowiednio szczegółowej mapy.

Tutaj możesz znaleźć kilka polskich odpowiedników niemieckich nazw, z jakimi się spotkałem w swoich badaniach. Bardzo proszę o dodawanie kolejnych. Można je wprowadzać za pomocą formularza Wprowadzanie nowych słów do słownika.

2003 ©  Genealogia Polska
http://genpol.com/